Τρεις παγίδες για την υπερδύναμη Νο 2

• 0

   
• 
  
• 
  

H εξάρτηση από τις εξαγωγές, η πληθυσμιακή «βόμβα» και ο ανεξάρτητος συνδικαλισμός

Το συνέδριο του Κινεζικού Κομμου-νιστικού Κόμματος θα επισφραγίσει την άνοδο στην εξουσία μιας νέας γενιάς στελεχών που φιλοδοξούν να εδραιώσουν τη θέση της χώρας ως της δεύτερης μετά τις ΗΠΑ υπερδύναμης

 

Με τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας να επιβραδύνεται, τη λαϊκή δυσαρέσκεια να φουντώνει και τα σκάνδαλα διαφθοράς να πλήττουν ανεπανόρθωτα την εικόνα των «κόκκινων καπιταλιστών», το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα εκλέγει τη νέα του ηγεσία με επικεφαλής τον προαλειφόμενο για νέο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Η φιλοδοξία των νέων ισχυρών ανδρών του Πεκίνου δεν μπορεί να είναι τίποτα λιγότερο, όπως το έθεσε δυτικός αναλυτής, από το «να εδραιώσει την Κίνα στη θέση της υπερδύναμης Νο2», φυσικά μετά τις ΗΠΑ. Τρεις παγίδες περιμένουν τους διαδόχους του απερχόμενου Χου Ζιντάο στην ανηφορική αυτή διαδρομή: η επικίνδυνη εξάρτηση από τις εξαγωγές, η πληθυσμιακή «βόμβα» της πολιτικής του ενός παιδιού ανά οικογένεια και η αφύπνιση του μη κρατικού συνδικαλισμού.

Το 18ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας θα ολοκληρωθεί στις 15 Νοεμβρίου παραδίδοντας τη σκυτάλη στη λεγόμενη «πέμπτη γενιά» ηγετών μετά τον Μάο Τσετούνγκ.

Δύο είναι οι «ομάδες» που έχουν συνάψει συμμαχίες στο εσωτερικό του κόμματος: αφενός μεν οι «ελιτιστές» ή «πρίγκιπες», γόνοι εύπορων αξιωματούχων που υποτίθεται ότι είναι προοδευτικοί και προωθούν μεταρρυθμίσεις και αφετέρου δε οι «λαϊκιστές» που προέρχονται από ταπεινές, φτωχές οικογένειες και θεωρούνται πιο συντηρητικοί, με ρητορική που φτάνει ακόμη και στην επίκληση των αρχών του μισοξεχασμένου, υπό το σαρωτικό πνεύμα του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού, Μεγάλου Τιμονιέρη.  

Ο Σι Τζινπίνγκ προέρχεται από τους «ελιτιστές» και ο μελλοντικός πρωθυπουργός Λι Κεκιάνγκ από τους «λαϊκιστές». Ο 59χρονος Σι διατηρεί στενούς δεσμούς με τον στρατό και προβάλλει την εικόνα του αδιάφθορου. Ο 57χρονος Λι ανήλθε στην κορυφή διά του κομματικού συνδικαλισμού ξεκινώντας από εργάτης,

Τα δύο άτυπα στρατόπεδα περιγράφονται από τα κινεζικά ΜΜΕ με την έκφραση «Ενα κόμμα, δύο συμμαχίες». Θεωρητικά σηματοδοτούν τη ρήξη με το προσωποκεντρικό μοντέλο διακυβέρνησης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια περιορισμένη, κινεζικού τύπου «δημοκρατία», που επιτρέπει μεγαλύτερο κυβερνητικό έλεγχο προς αποφυγή της διαφθοράς.

Για τον λόγο αυτό, σε μια κίνηση παραδειγματισμού, στο συνέδριο θα επικυρωθεί και η διαγραφή από το κόμμα του μέλους της κεντρικής επιτροπής Μπο Σιλάι ο οποίος ενεπλάκη στο μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς των τελευταίων χρόνων.

Επίσης θα τροποποιηθεί το καταστατικό του κόμματος, ενώ άτομα του στενού περιβάλλοντος του Σι τονίζουν πως μελετάται το μοντέλο διακυβέρνησης της Σιγκαπούρης, όπου, παράλληλα με τον μονοκομματικό αυταρχισμό, ανθεί αχαλίνωτη η οικονομία της αγοράς.

«Το σενάριο να διαδεχτεί η Κίνα τις ΗΠΑ ως επόμενη υπερδύναμη μοιάζει αυτή τη στιγμή απίθανο. Πιστεύω πως ούτε η Κίνα επιθυμεί κάτι τέτοιο. Αυτό που επιδιώκει είναι ο σεβασμός, όχι η παγκόσμια κυριαρχία» έγραψε πρόσφατα ο Ρόμπερτ Σκιντέλσκι, επίτιμος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Γουόρικ της Αγγλίας.

«Η Κίνα είτε θα αποδεχθεί τις δυτικές αξίες είτε θα επιχειρήσει να φτιάξει μια ξεχωριστή “σφαίρα” στην Ανατολική Ασία και θα απομονωθεί σε αυτή. Στη δεύτερη περίπτωση θα συγκρουστεί όχι μόνο με τις ΗΠΑ, αλλά και με ασιατικές δυνάμεις όπως η Ιαπωνία και η Ινδία. Συνεπώς, είναι καλύτερο για το μέλλον της να αποδεχθεί τις δυτικές αξίες επιχειρώντας να τους δώσει κινεζικά χαρακτηριστικά» καταλήγει ο διαπρεπής βρετανός πανεπιστημιακός.

Συνέντευξη
«Η διαφθορά απειλεί τη μεσαία τάξη» Η διαφθορά και η γεωπολιτική σταθερότητα στην περιοχή θα πρέπει να απασχολήσουν τους νέους ηγέτες του ΚΚΚ λέει μιλώντας στο «Βήμα» ο Χανς βαν ντε Βεν, καθηγητής Σύγχρονης Κινεζικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στη Βρετανία.

Ποιες προκλήσεις θα αντιμετωπίσει ο νέος ηγέτης του ΚΚΚ;

«Πρωταρχικά και κύρια μία πρόκληση: τη διαφθορά σε όλα τα κλιμάκια της κυβέρνησης. Η διαφθορά απειλεί να μεγαλώσει το χάσμα μεταξύ των πολύ πλούσιων και των πολύ φτωχών Κινέζων, απειλώντας να αδρανοποιήσει την αναδυόμενη μεσαία τάξη της χώρας. Δεύτερον, τις διεθνείς σχέσεις της Κίνας, όχι μόνο με τις ΗΠΑ, αλλά κυρίως με τους γείτονές της. Είδαμε την ένταση που δημιουργήθηκε πρόσφατα σχετικά με τα διαφιλονικούμενα νησιά Σενκάκου/Ντιαογιού. Ο ρόλος του νέου κινέζου ηγέτη θα είναι να διατηρήσει τη γεωπολιτική σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας αποφεύγοντας κάθε διαμάχη με τα γειτονικά κράτη».

Τι ακριβώς αντιπροσωπεύει η Κίνα σήμερα;

«Το πρώτο που έρχεται στοΝ νου είναι η οικονομική της ανάπτυξη. Οι Κινέζοι τη θεωρούν σημαντική ώστε η χώρα τους να κερδίσει ξανά τη θέση που της αξίζει στον παγκόσμιο γεωπολιτικό χάρτη, μια θέση που έχασε τον 19ο αιώνα με τους “Πολέμους του Οπίου”. Από εκεί και πέρα, η νέα γενιά ελπίζει η νέα Κίνα να αντιπροσωπεύει και μια δυνατή στροφή προς τον εκσυγχρονισμό του κράτους στους τομείς των υποδομών, των υπηρεσιών και των πολιτικών δικαιωμάτων».

Οι ωρολογιακές βόμβες 

Φρένο στην ανάπτυξη

Η ανάπτυξη επιβραδύνεται και οι εξαγωγές μειώνονται σταθερά από το 2005. Η οικονομία χρειάζεται διπλή μεταρρύθμιση: αφενός να γίνει πιο παραγωγική, αφετέρου να ενισχυθεί η αγοραστική ικανότητα των νοικοκυριών της ντόπιας μεσαίας τάξης, ώστε η Κίνα να εξαρτάται λιγότερο από τις εξαγωγές στο ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Οι Κινέζοι γερνούν

Η «πολιτική του ενός παιδιού» οδηγεί στη γήρανση του πληθυσμού. Πλέον στα παιδιά κάτω των 15 ετών η αναλογία είναι 117 αγόρια για κάθε 100 κορίτσια, μια «πληθυσμιακή βόμβα». Ωστόσο η κυβέρνηση υπερασπίζεται την πολιτική του ενός παιδιού ανά οικογένεια λέγοντας ότι αυτό έχει βοηθήσει πολλές οικογένειες να αποφύγουν τη φτώχεια.

«Εσωτερικός εχθρός»

Το 2011 αναφέρθηκαν δυόμισι φορές περισσότερα από το 2008 περιστατικά μικρών και μεγάλων δημόσιων διαμαρτυριών ή διαδηλώσεων στην Κίνα. Υπολογίζεται ότι κάθε μέρα, σε κάποιο σημείο της αχανούς χώρας των 1,3 δισεκατομμυρίων κατοίκων, συμβαίνουν πάνω από 100 κινητοποιήσεις. Για δεύτερη συνεχή χρονιά ο προϋπολογισμός των δυνάμεων ασφαλείας ξεπέρασε τον στρατιωτικό προϋπολογισμό, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη «εσωτερικού εχθρού».