Οι οικονομίες των οκτώ χωρών που συγκεντρώνουν το 51% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής πλούτου χρωστάνε, με εξαίρεση τη Ρωσία, από το 80% έως και το 230% του ΑΕΠ τους.
Οι ηγέτες των G8 στο Καμπ Ντέιβιντ, όπου μεταφέρθηκε η σύνοδός τους από το αρχικά προγραμματισμένο Σικάγο, μπορεί να ήταν οχυρωμένοι επαρκώς απέναντι στους διαδηλωτές του κινήματος Occupy, ωστόσο έπεφτε βαριά πάνω τους η σκιά του χρέους. Παρότι, τυπικά, η σύνοδος των G8 ήταν αφιερωμένη στην αντιμετώπιση της πείνας στην Αφρική, στο επίκεντρό της βρέθηκε η ευρωπαϊκή κρίση χρέους με τις εξελίξεις σε Ελλάδα και Ισπανία.
Οι οικονομίες των οκτώ χωρών που συγκεντρώνουν το 51% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής πλούτου, του συνολικού ΑΕΠ όλων των κρατών, αναμένεται να δεχτούν αναταράξεις που είναι πιθανόν να θέσουν σε δοκιμασία και τη διαχείριση του δικού τους δημόσιου χρέους.
Μέχρι στιγμής πάντως -και από την αρχή της κρίσης στην Ευρωζώνη- ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία και Βρετανία δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια από ποτέ.
Το συνολικό χρέος των G8 αγγίζει το αστρονομικό ποσό των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Το χρέος αυτό επιβαρύνει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις οικονομίες των παλιών G7, καθώς η Ρωσία διατηρεί πολύ χαμηλά επίπεδα χρέους.
Το θρίλερ του καλοκαιριού
Απ’ αυτή την άποψη, στο τραπέζι της συνδιάσκεψης του Καμπ Ντέιβιντ κάθισαν οι ηγέτες μερικών από τις πιο χρεωμένες χώρες του κόσμου. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ κατέχουν το ρεκόρ δημόσιου χρέους σε απόλυτο αριθμό, με τα 15,5 τρισεκατομμύρια δολάρια που χρωστούν, και η Ιαπωνία το ρεκόρ σε ποσοστό επί του ΑΕΠ με 230%. Καθώς το χρέος έχει συχνά μετατραπεί σε μοχλό πίεσης των παγκοσμιοποιημένων αγορών επί των κρατών, η πολιτική αντιμετώπιση του ζητήματος, η οποία ζυμώνεται και σε τέτοιες διεθνείς συνόδους, επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών σε όποια χώρα και αν ζουν.
Στις ΗΠΑ παίχτηκε το προηγούμενο καλοκαίρι ένα θρίλερ που έφτασε την υπερδύναμη ένα βήμα πριν από τη στάση πληρωμών για τεχνικούς λόγους, καθώς η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου οι Ρεπουμπλικάνοι πλειοψηφούσαν, αρνιόταν να εγκρίνει την αύξηση του ορίου του δημόσιου χρέους πάνω απ’ τα 14,3 τρισεκατομμύρια δολάρια που ήταν (από τότε φούσκωσε ήδη κατά 8% ή 1,2 τρισ.). Τελικά, ύστερα από σκληρό παζάρι, η οικονομική αυτοκτονία απετράπη.
Η σύγκρουση εκείνη έδωσε δραματικά χαρακτηριστικά στην αναμέτρηση δυο πολιτικών προσεγγίσεων με διαφορετικές αφετηρίες και λογική. Ο Μπαράκ Ομπάμα φαίνεται να αποδέχεται την αύξηση του δημόσιου χρέους ως φυσιολογική, καθώς έχει επιλέξει τη μη περιστολή δαπανών εν μέσω κρίσης.
Αντίθετα, με τη συγκρατημένη ποσοτική χαλάρωση, δηλαδή το «τύπωμα» χρήματος, προσπαθεί να διοχετεύσει περισσότερη ρευστότητα στην αγορά. Ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν στο τελευταίο βιβλίο του («End This Depression Now!» – «Σταματήστε την Υφεση Τώρα!») ισχυρίζεται ότι για την έξοδο από την κρίση ο Ομπάμα πρέπει να προχωρήσει πιο θαρραλέα τόσο στην αύξηση των δαπανών, όσο και στη μεγαλύτερη ποσοτική χαλάρωση. Πρόκειται για την κλασική κεϊνσιανή συνταγή, που απέδωσε τα μέγιστα στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση των δυτικών οικονομιών.
Το ακριβώς αντίθετο πρεσβεύουν οι Ρεπουμπλικάνοι, που ακολουθούν την άποψη που έχει κυριαρχήσει στην Ευρωζώνη: κηρύσσουν τη λιτότητα και την αντιπληθωριστική πολιτική. Τα τελευταία χρόνια αρκετά αμερικανικά ινστιτούτα και think tanks καθοδηγούν τον δημόσιο διάλογο γύρω απ’ το χρέος προς νεοφιλελεύθερες θέσεις, με μελέτες τις οποίες αναλαμβάνουν να προωθήσουν πολιτικά οι συντηρητικοί. Ανάμεσα στα ινστιτούτα αυτά ξεχωρίζει το Peterson Foundation, του ελληνοαμερικανού ιδρυτή του χρηματοπιστωτικού ομίλου της Blackstone, Πίτερ Πίτερσον.
Η Ιταλία
Ηδη πριν από τη συνάντηση των οκτώ, ο Ομπάμα είχε δώσει το στίγμα του στην τηλεφωνική συνομιλία του με τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Μόντι. Μαζί συμφώνησαν πως έπρεπε να δοθεί βάρος στην προσπάθεια για ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας. Η σχετική ανακοίνωση του Λευκού Οίκου έκανε λόγο για κοινή άποψη των δύο ανδρών, την οποία, ας σημειωθεί, ο Μόντι έχει εκφράσει ξανά δημόσια. Απ’ την άλλη, ως διορισμένος απ’ τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο πρωθυπουργός, έχει ακολουθήσει μια εντελώς διαφορετική πολιτική έως τώρα, με αρνητικά αποτελέσματα στους δείκτες που υποτίθεται θα βελτίωνε. Η χώρα έχει μπει σε ύφεση, τα φορολογικά έσοδα συρρικνώνονται (-3,6% τον Μάρτιο του 2012 συγκριτικά με τον ίδιο μήνα πέρυσι) και στο χρέος εξακολουθούν να προστίθενται δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ κάθε μήνα (18 δισ. μέσα στο Μάρτιο).
Ο Μπαράκ Ομπάμα υποδέχτηκε στο Καμπ Ντέιβιντ τέσσερις αρχηγούς κρατών της Ε.Ε. – τους τρεις της Ευρωζώνης και το Βρετανό πρωθυπουργό. Απ’ αυτούς, για πρώτη φορά σε τέτοια σύνοδο παρευρέθησαν ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ και ο Μάριο Μόντι. Η συνομιλία Ομπάμα-Μόντι και οι εκπεφρασμένες απόψεις του Ολάντ γύρω απ’ τον γερμανικής εμπνεύσεως «δημοσιονομικό ζουρλομανδύα» δημιούργησαν κάποιες προσδοκίες για τη σύμπηξη ενός μετώπου υπέρ της ανάπτυξης. Αναλυτές, δίχως να δείχνουν πραγματική αισιοδοξία για την πιθανότητα επίτευξης ουσιαστικής συμφωνίας, υπογράμμιζαν ότι η σύνοδος ήταν μία απ’ τις τελευταίες ευκαιρίες για Γάλλους, Ιταλούς και Βρετανούς, με την άμεση αμερικανική υποστήριξη, να αναγκάσουν τη Γερμανία να συναινέσει σε περισσότερη ευελιξία.
Δεν είναι μόνο ο Μπαράκ Ομπάμα ανήσυχος για την κρίση χρέους στην Ευρώπη, είναι και ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Γιοσιχίκο Νόντα. Η Ιαπωνία έχει ασύλληπτα επίπεδα χρέους, γεγονός το οποίο ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, θεωρεί ακόμα ανησυχητικότερο από το πρόβλημα της Ευρωζώνης.
Ο δρόμος της Ρωσίας
Η μόνη χώρα από τις οκτώ που εκπροσωπήθηκαν στο Καμπ Ντέιβιντ που δεν έχει κανένα πρόβλημα χρέους είναι η Ρωσία, της οποίας το δημόσιο χρέος είναι περίπου 120 δισεκατομμύρια δολάρια – ούτε το ένα τέταρτο αυτού της Ελλάδας σε απόλυτα νούμερα. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τη στάση πληρωμών της Ρωσίας το 1998, ωστόσο, η οικονομική ισχύς και ευρωστία της χώρας έχει πολλαπλασιαστεί. Η κυβέρνηση αντιμετώπισε την κρίση του 2008 που γκρέμισε το χρηματιστήριο της Μόσχας δίχως μαγικά. Στήριξε το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ανέλαβε τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, όπου υπήρχε αναδίπλωση ξένων επενδυτών, και έριξε τους φορολογικούς συντελεστές. Με τίμημα έναν κάπως υψηλό πληθωρισμό, ανέκαμψε γρήγορα το χρηματιστήριο, εξομαλύνθηκαν οι κεφαλαιακές ροές και οι δείκτες της ανεργίας βρίσκονται σήμερα στα προ κρίσης επίπεδα, κάτω από 7%.
Τα αρνητικά ρεκόρ Οι ΗΠΑ κατέχουν το ρεκόρ δημόσιου χρέους σε απόλυτο αριθμό, με τα 15,5 τρισεκατομμύρια δολάρια που χρωστούν, και η Ιαπωνία το ρεκόρ σε ποσοστό επί του ΑΕΠ με 230%. Το μικρότερο χρέος έχει η Ρωσία, η οποία όμως είχε κηρύξει στάση πληρωμών το 1998.
Ισορροπία τρόμου
Σε τεντωμένο σχοινί η Ιαπωνία
To meγαλυτερο χρεος ως ποσοστό του ΑΕΠ (230%) έχει η Ιαπωνία. Το μόνο παρήγορο είναι ότι το μέσο επιτόκιο εξυπηρέτησης του χρέους, που βρίσκεται σχεδόν όλο σε ιαπωνικά χέρια και όχι σε κερδοσκοπικά κεφάλαια, είναι πολύ χαμηλό (κατά μ.ό. 1,4% για τα 10ετή). Υπάρχουν, όμως, κάποια ανησυχητικά σημάδια, όπως η αποτυχία προσέλκυσης επενδυτών σε μια πρόσφατη δημοπρασία ομολόγων, κάτι που υποδηλώνει ότι ίσως η αγορά «μπούκωσε» από το ρευστό.
Αντιμετωπίζοντας χρόνιο αποπληθωρισμό και στασιμότητα, η ιαπωνική κυβέρνηση έχει αυξήσει τον δανεισμό και τις δαπάνες της (σ’ αυτό συνέβαλε και ο παράγων Φουκουσίμα), κατορθώνοντας να καταγράψει επιτέλους ανάπτυξη (3,5% το α’ τρίμηνο του έτους), ενώ και οι μεγάλες εταιρείες αύξησαν τις δαπάνες τους. Η πρόσφατη υποτίμηση του γεν βοήθησε, παρότι ήταν μικρή και θα χρειαζόταν να υποχωρήσει κι άλλο για να τονωθούν πραγματικά οι εξαγωγές και η βιομηχανική παραγωγή. Ωστόσο, η κατάσταση στην Ευρώπη θα μπορούσε να οδηγήσει και σε αύξηση των επιτοκίων δανεισμού της Ιαπωνίας, αλλά και σε κατακρήμνιση της ζήτησης από τις ευρωπαϊκές αγορές – το τελευταίο ενδεχόμενο είναι πιο πιθανό.
Για τους παραπάνω λόγους, οι Ιάπωνες έχουν αγοράσει το 11% των -συνολικού ύψους 45,4 δισεκατομμυρίων ευρώ- ομολόγων που έχει εκδώσει το EFSF και συνέδραμαν πρόσφατα 60 δισεκατομμύρια δολάρια στον «κουμπαρά» που φτιάχνει το ΔΝΤ για την Ευρωζώνη.
Νικήτας Κουριδάκης
Πηγή: ΕΘΝΟΣ
Ο Μπαράκ Ομπάμα, φετινός οικοδεσπότης της Συνόδου (στη φωτογραφία με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κάμερον, κατά την περσινή Συνόδου G8 στην Γαλλία), πιστεύει πως το χρέος δεν αντιμετωπίζεται με λιτότητα , αλλά με αύξηση της ρευστότητας για την επανεκκίνηση της οικονομίας.
Οι οικονομίες των οκτώ χωρών που συγκεντρώνουν το 51% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής πλούτου, του συνολικού ΑΕΠ όλων των κρατών, αναμένεται να δεχτούν αναταράξεις που είναι πιθανόν να θέσουν σε δοκιμασία και τη διαχείριση του δικού τους δημόσιου χρέους.
Μέχρι στιγμής πάντως -και από την αρχή της κρίσης στην Ευρωζώνη- ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία και Βρετανία δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια από ποτέ.
Το συνολικό χρέος των G8 αγγίζει το αστρονομικό ποσό των 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Το χρέος αυτό επιβαρύνει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις οικονομίες των παλιών G7, καθώς η Ρωσία διατηρεί πολύ χαμηλά επίπεδα χρέους.
Το θρίλερ του καλοκαιριού
Απ’ αυτή την άποψη, στο τραπέζι της συνδιάσκεψης του Καμπ Ντέιβιντ κάθισαν οι ηγέτες μερικών από τις πιο χρεωμένες χώρες του κόσμου. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ κατέχουν το ρεκόρ δημόσιου χρέους σε απόλυτο αριθμό, με τα 15,5 τρισεκατομμύρια δολάρια που χρωστούν, και η Ιαπωνία το ρεκόρ σε ποσοστό επί του ΑΕΠ με 230%. Καθώς το χρέος έχει συχνά μετατραπεί σε μοχλό πίεσης των παγκοσμιοποιημένων αγορών επί των κρατών, η πολιτική αντιμετώπιση του ζητήματος, η οποία ζυμώνεται και σε τέτοιες διεθνείς συνόδους, επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών σε όποια χώρα και αν ζουν.
Στις ΗΠΑ παίχτηκε το προηγούμενο καλοκαίρι ένα θρίλερ που έφτασε την υπερδύναμη ένα βήμα πριν από τη στάση πληρωμών για τεχνικούς λόγους, καθώς η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου οι Ρεπουμπλικάνοι πλειοψηφούσαν, αρνιόταν να εγκρίνει την αύξηση του ορίου του δημόσιου χρέους πάνω απ’ τα 14,3 τρισεκατομμύρια δολάρια που ήταν (από τότε φούσκωσε ήδη κατά 8% ή 1,2 τρισ.). Τελικά, ύστερα από σκληρό παζάρι, η οικονομική αυτοκτονία απετράπη.
Η σύγκρουση εκείνη έδωσε δραματικά χαρακτηριστικά στην αναμέτρηση δυο πολιτικών προσεγγίσεων με διαφορετικές αφετηρίες και λογική. Ο Μπαράκ Ομπάμα φαίνεται να αποδέχεται την αύξηση του δημόσιου χρέους ως φυσιολογική, καθώς έχει επιλέξει τη μη περιστολή δαπανών εν μέσω κρίσης.
Αντίθετα, με τη συγκρατημένη ποσοτική χαλάρωση, δηλαδή το «τύπωμα» χρήματος, προσπαθεί να διοχετεύσει περισσότερη ρευστότητα στην αγορά. Ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν στο τελευταίο βιβλίο του («End This Depression Now!» – «Σταματήστε την Υφεση Τώρα!») ισχυρίζεται ότι για την έξοδο από την κρίση ο Ομπάμα πρέπει να προχωρήσει πιο θαρραλέα τόσο στην αύξηση των δαπανών, όσο και στη μεγαλύτερη ποσοτική χαλάρωση. Πρόκειται για την κλασική κεϊνσιανή συνταγή, που απέδωσε τα μέγιστα στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση των δυτικών οικονομιών.
Το ακριβώς αντίθετο πρεσβεύουν οι Ρεπουμπλικάνοι, που ακολουθούν την άποψη που έχει κυριαρχήσει στην Ευρωζώνη: κηρύσσουν τη λιτότητα και την αντιπληθωριστική πολιτική. Τα τελευταία χρόνια αρκετά αμερικανικά ινστιτούτα και think tanks καθοδηγούν τον δημόσιο διάλογο γύρω απ’ το χρέος προς νεοφιλελεύθερες θέσεις, με μελέτες τις οποίες αναλαμβάνουν να προωθήσουν πολιτικά οι συντηρητικοί. Ανάμεσα στα ινστιτούτα αυτά ξεχωρίζει το Peterson Foundation, του ελληνοαμερικανού ιδρυτή του χρηματοπιστωτικού ομίλου της Blackstone, Πίτερ Πίτερσον.
Η Ιταλία
Ηδη πριν από τη συνάντηση των οκτώ, ο Ομπάμα είχε δώσει το στίγμα του στην τηλεφωνική συνομιλία του με τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Μόντι. Μαζί συμφώνησαν πως έπρεπε να δοθεί βάρος στην προσπάθεια για ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας. Η σχετική ανακοίνωση του Λευκού Οίκου έκανε λόγο για κοινή άποψη των δύο ανδρών, την οποία, ας σημειωθεί, ο Μόντι έχει εκφράσει ξανά δημόσια. Απ’ την άλλη, ως διορισμένος απ’ τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο πρωθυπουργός, έχει ακολουθήσει μια εντελώς διαφορετική πολιτική έως τώρα, με αρνητικά αποτελέσματα στους δείκτες που υποτίθεται θα βελτίωνε. Η χώρα έχει μπει σε ύφεση, τα φορολογικά έσοδα συρρικνώνονται (-3,6% τον Μάρτιο του 2012 συγκριτικά με τον ίδιο μήνα πέρυσι) και στο χρέος εξακολουθούν να προστίθενται δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ κάθε μήνα (18 δισ. μέσα στο Μάρτιο).
Ο Μπαράκ Ομπάμα υποδέχτηκε στο Καμπ Ντέιβιντ τέσσερις αρχηγούς κρατών της Ε.Ε. – τους τρεις της Ευρωζώνης και το Βρετανό πρωθυπουργό. Απ’ αυτούς, για πρώτη φορά σε τέτοια σύνοδο παρευρέθησαν ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ και ο Μάριο Μόντι. Η συνομιλία Ομπάμα-Μόντι και οι εκπεφρασμένες απόψεις του Ολάντ γύρω απ’ τον γερμανικής εμπνεύσεως «δημοσιονομικό ζουρλομανδύα» δημιούργησαν κάποιες προσδοκίες για τη σύμπηξη ενός μετώπου υπέρ της ανάπτυξης. Αναλυτές, δίχως να δείχνουν πραγματική αισιοδοξία για την πιθανότητα επίτευξης ουσιαστικής συμφωνίας, υπογράμμιζαν ότι η σύνοδος ήταν μία απ’ τις τελευταίες ευκαιρίες για Γάλλους, Ιταλούς και Βρετανούς, με την άμεση αμερικανική υποστήριξη, να αναγκάσουν τη Γερμανία να συναινέσει σε περισσότερη ευελιξία.
Δεν είναι μόνο ο Μπαράκ Ομπάμα ανήσυχος για την κρίση χρέους στην Ευρώπη, είναι και ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Γιοσιχίκο Νόντα. Η Ιαπωνία έχει ασύλληπτα επίπεδα χρέους, γεγονός το οποίο ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, θεωρεί ακόμα ανησυχητικότερο από το πρόβλημα της Ευρωζώνης.
Ο δρόμος της Ρωσίας
Η μόνη χώρα από τις οκτώ που εκπροσωπήθηκαν στο Καμπ Ντέιβιντ που δεν έχει κανένα πρόβλημα χρέους είναι η Ρωσία, της οποίας το δημόσιο χρέος είναι περίπου 120 δισεκατομμύρια δολάρια – ούτε το ένα τέταρτο αυτού της Ελλάδας σε απόλυτα νούμερα. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τη στάση πληρωμών της Ρωσίας το 1998, ωστόσο, η οικονομική ισχύς και ευρωστία της χώρας έχει πολλαπλασιαστεί. Η κυβέρνηση αντιμετώπισε την κρίση του 2008 που γκρέμισε το χρηματιστήριο της Μόσχας δίχως μαγικά. Στήριξε το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ανέλαβε τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, όπου υπήρχε αναδίπλωση ξένων επενδυτών, και έριξε τους φορολογικούς συντελεστές. Με τίμημα έναν κάπως υψηλό πληθωρισμό, ανέκαμψε γρήγορα το χρηματιστήριο, εξομαλύνθηκαν οι κεφαλαιακές ροές και οι δείκτες της ανεργίας βρίσκονται σήμερα στα προ κρίσης επίπεδα, κάτω από 7%.
Τα αρνητικά ρεκόρ Οι ΗΠΑ κατέχουν το ρεκόρ δημόσιου χρέους σε απόλυτο αριθμό, με τα 15,5 τρισεκατομμύρια δολάρια που χρωστούν, και η Ιαπωνία το ρεκόρ σε ποσοστό επί του ΑΕΠ με 230%. Το μικρότερο χρέος έχει η Ρωσία, η οποία όμως είχε κηρύξει στάση πληρωμών το 1998.
Ισορροπία τρόμου
Σε τεντωμένο σχοινί η Ιαπωνία
To meγαλυτερο χρεος ως ποσοστό του ΑΕΠ (230%) έχει η Ιαπωνία. Το μόνο παρήγορο είναι ότι το μέσο επιτόκιο εξυπηρέτησης του χρέους, που βρίσκεται σχεδόν όλο σε ιαπωνικά χέρια και όχι σε κερδοσκοπικά κεφάλαια, είναι πολύ χαμηλό (κατά μ.ό. 1,4% για τα 10ετή). Υπάρχουν, όμως, κάποια ανησυχητικά σημάδια, όπως η αποτυχία προσέλκυσης επενδυτών σε μια πρόσφατη δημοπρασία ομολόγων, κάτι που υποδηλώνει ότι ίσως η αγορά «μπούκωσε» από το ρευστό.
Αντιμετωπίζοντας χρόνιο αποπληθωρισμό και στασιμότητα, η ιαπωνική κυβέρνηση έχει αυξήσει τον δανεισμό και τις δαπάνες της (σ’ αυτό συνέβαλε και ο παράγων Φουκουσίμα), κατορθώνοντας να καταγράψει επιτέλους ανάπτυξη (3,5% το α’ τρίμηνο του έτους), ενώ και οι μεγάλες εταιρείες αύξησαν τις δαπάνες τους. Η πρόσφατη υποτίμηση του γεν βοήθησε, παρότι ήταν μικρή και θα χρειαζόταν να υποχωρήσει κι άλλο για να τονωθούν πραγματικά οι εξαγωγές και η βιομηχανική παραγωγή. Ωστόσο, η κατάσταση στην Ευρώπη θα μπορούσε να οδηγήσει και σε αύξηση των επιτοκίων δανεισμού της Ιαπωνίας, αλλά και σε κατακρήμνιση της ζήτησης από τις ευρωπαϊκές αγορές – το τελευταίο ενδεχόμενο είναι πιο πιθανό.
Για τους παραπάνω λόγους, οι Ιάπωνες έχουν αγοράσει το 11% των -συνολικού ύψους 45,4 δισεκατομμυρίων ευρώ- ομολόγων που έχει εκδώσει το EFSF και συνέδραμαν πρόσφατα 60 δισεκατομμύρια δολάρια στον «κουμπαρά» που φτιάχνει το ΔΝΤ για την Ευρωζώνη.
Νικήτας Κουριδάκης
Πηγή: ΕΘΝΟΣ
