Εξέγερση! Ξεσηκωμός! Ταρακούνημα!
Λέξεις καθοριστικές που δηλώνουν την τάση του βασικού κορμού ταινιών που επέλεξε εφέτος για το διαγωνιστικό πρόγραμμά της η Μπερλινάλε.
Ακολουθώντας το βαρύ κλίμα των δυσβάσταχτων καιρών – και όχι μόνον στον τομέα της οικονομίας – οι διοργανωτές κτύπησαν φλέβα αφού ο μεγαλύτερος όγκος φιλμ από όλον τον κόσμο (με τις οποίες το τελευταίο οχταήμερο απασχολούνται τα διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης) με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, υμνούν την ιδέα της επανάστασης. Σε οποαδήποτε μορφή της.
Η τάση φάνηκε από την αρχή. Το γαλλικό φιλμ «Farewell my queen» («Αντίο βασίλισσα») του Μπενουά Ζακό που σήκωσε την αυλαία της 62ης διοργάνωσης, μπορεί να μην μείνει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη μας αλλά μάς μετέφερε στην εποχή που η γαλλική επανάσταση «ψηνόταν» μέσα από την προκλητική στάση της αριστοκρατίας και της Μαρίας Αντουανέτας (Νταϊάν Κρούγκερ).
Και αυτή ήταν μόνον η αρχή. Με το «Shadow dancer», ο βρετανός Τζέιμς Μαρς επιστρέφει στην εποχή που ο Ιρλανδέζικος Απελευθερωτικός Στρατός προκαλούσε τον φόβο και τον τρόμο στους δρόμους. Η ταινία εστιάζει στην περίπτωση μιας μαχήτριας του ΙRΑ (Αντρέα Ράιζμπορο) η οποία προσεγγίζεται από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες για να γίνει «καρφί» της.
Λίγο αργότερα παίχθηκε η γερμανική «Μπάρμπαρα» του αριστερού σκηνοθέτη Κρίστιαν Πέτσχολντ στην οποία παρακολουθούμε την δραματική (αλλά και εντελώς απρόβλεπτη) ιστορία μιας ανατολικογερμανίδας γιατρού (Νίνα Χος) που προσπαθεί να περάσει στη Δύση την εποχή του κομμουνισμού.
Η κινέζικη «Πεδιάδα του Λευκού Ελαφιού» του Γουάνγκ Κουάν που προβλήθηκε την Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου, είναι ένα τρίωρο έπος που καταγράφει τις συνθήκες ζωής της καταπιεσμένης αγροτικής Κίνας στις δεκαετίες του 1910 και του 1920. Δεν χρειάζεται και πολύ για να αντιληφθούμε τους λόγους για τους οποίους το Αγροτικό Συνδικάτο ωρίμασε και συνέβαλε στην εξάπλωση του κομμουνισμού στην Κίνα. Δυσβάσταχτοι φόροι υπό την απειλή όπλου, εκτελέσεις εν ψυχρώ από όσους δεν συμμορφώνονται κ.ο.κ. Μας θυμίζουν κάτι όλ’ αυτά;
Σε μια άλλη κινεζικήταινία, τα «Λουλούδια του πολέμου» του Ζανγκ Γιμού, ο Κρίστιαν Μπέιλ υποδύεται τον αμερικανό απατεώνα που παριστάνει τον ιερέα προκειμένου να προστατέψει μια ομάδα παιδιών μετά την εισβολή των Ιαπώνων στην Κίνα.
Ευρωπαίος ηθοποιός, η Ιζαμπέλ Υπέρ πρωταγωνιστεί και στο «Captive» («Αιχμάλωτοι») του φιλιππινέζου Μπριγιάντε Μεντόζα που αναφέρεται σε ένα πιο σύγχρονο, επίσης αληθινό περιστατικό: της απαγωγής 20 τουριστών που παραθέριζαν σε ξενοδοχείο της Παλαγουάν των Φιλιππίνων από μέλη της οργάνωσης ισλαμιστών Abu Sayyaf Group. Η επίθεση δεν έχει γίνει μόνον για τα λύτρα. Οι αντάρτες έχουν στραφεί στην ακραία τρομοκρατική ενέργεια διότι δεν έχουν άλλον τρόπο για να πολεμήσουν για την ανεξαρτησία της νήσου Μιντανάο. Είναι αποφασισμένοι να μην σταματήσουν πουθενά και, πράγματι, αυτή η οδύσσεια που είναι κινηματογραφημένη με άψογη τεχνική, νιώθεις ότι δεν σταματά πουθενά.
Ασφαλώς, οι ταινίες δεν είναι απόλυτες. Προσπαθούν να ζυγίσουν τις καταστάσεις, να κοιτάξουν τα θέματά τους από πολλές πλευρές και να καταγράψουν όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά τις ιστορίες τους σε συνάρτηση πάντα με την εποχή που τοποθετούνται.
Ομως το σύνθημα που βγαίνει είναι σαφές και ταιριάζει πολύ στους καιρούς μας. Γιατί αυτό που όλες αυτές οι ταινίες δηλώνουν είναι ότι όταν δεν έχεις πια να χάσεις τίποτε, τότε μπορείς να κάνεις την υπέρβαση, να ξεπεράσεις τα όριά σου και αν είναι να πεθάνεις, να πεθάνεις με το κεφάλι ψηλά.
Λέξεις καθοριστικές που δηλώνουν την τάση του βασικού κορμού ταινιών που επέλεξε εφέτος για το διαγωνιστικό πρόγραμμά της η Μπερλινάλε.
Ακολουθώντας το βαρύ κλίμα των δυσβάσταχτων καιρών – και όχι μόνον στον τομέα της οικονομίας – οι διοργανωτές κτύπησαν φλέβα αφού ο μεγαλύτερος όγκος φιλμ από όλον τον κόσμο (με τις οποίες το τελευταίο οχταήμερο απασχολούνται τα διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης) με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, υμνούν την ιδέα της επανάστασης. Σε οποαδήποτε μορφή της.
Η τάση φάνηκε από την αρχή. Το γαλλικό φιλμ «Farewell my queen» («Αντίο βασίλισσα») του Μπενουά Ζακό που σήκωσε την αυλαία της 62ης διοργάνωσης, μπορεί να μην μείνει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη μας αλλά μάς μετέφερε στην εποχή που η γαλλική επανάσταση «ψηνόταν» μέσα από την προκλητική στάση της αριστοκρατίας και της Μαρίας Αντουανέτας (Νταϊάν Κρούγκερ).
Και αυτή ήταν μόνον η αρχή. Με το «Shadow dancer», ο βρετανός Τζέιμς Μαρς επιστρέφει στην εποχή που ο Ιρλανδέζικος Απελευθερωτικός Στρατός προκαλούσε τον φόβο και τον τρόμο στους δρόμους. Η ταινία εστιάζει στην περίπτωση μιας μαχήτριας του ΙRΑ (Αντρέα Ράιζμπορο) η οποία προσεγγίζεται από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες για να γίνει «καρφί» της.
Λίγο αργότερα παίχθηκε η γερμανική «Μπάρμπαρα» του αριστερού σκηνοθέτη Κρίστιαν Πέτσχολντ στην οποία παρακολουθούμε την δραματική (αλλά και εντελώς απρόβλεπτη) ιστορία μιας ανατολικογερμανίδας γιατρού (Νίνα Χος) που προσπαθεί να περάσει στη Δύση την εποχή του κομμουνισμού.
Η κινέζικη «Πεδιάδα του Λευκού Ελαφιού» του Γουάνγκ Κουάν που προβλήθηκε την Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου, είναι ένα τρίωρο έπος που καταγράφει τις συνθήκες ζωής της καταπιεσμένης αγροτικής Κίνας στις δεκαετίες του 1910 και του 1920. Δεν χρειάζεται και πολύ για να αντιληφθούμε τους λόγους για τους οποίους το Αγροτικό Συνδικάτο ωρίμασε και συνέβαλε στην εξάπλωση του κομμουνισμού στην Κίνα. Δυσβάσταχτοι φόροι υπό την απειλή όπλου, εκτελέσεις εν ψυχρώ από όσους δεν συμμορφώνονται κ.ο.κ. Μας θυμίζουν κάτι όλ’ αυτά;
Σε μια άλλη κινεζικήταινία, τα «Λουλούδια του πολέμου» του Ζανγκ Γιμού, ο Κρίστιαν Μπέιλ υποδύεται τον αμερικανό απατεώνα που παριστάνει τον ιερέα προκειμένου να προστατέψει μια ομάδα παιδιών μετά την εισβολή των Ιαπώνων στην Κίνα.
Ευρωπαίος ηθοποιός, η Ιζαμπέλ Υπέρ πρωταγωνιστεί και στο «Captive» («Αιχμάλωτοι») του φιλιππινέζου Μπριγιάντε Μεντόζα που αναφέρεται σε ένα πιο σύγχρονο, επίσης αληθινό περιστατικό: της απαγωγής 20 τουριστών που παραθέριζαν σε ξενοδοχείο της Παλαγουάν των Φιλιππίνων από μέλη της οργάνωσης ισλαμιστών Abu Sayyaf Group. Η επίθεση δεν έχει γίνει μόνον για τα λύτρα. Οι αντάρτες έχουν στραφεί στην ακραία τρομοκρατική ενέργεια διότι δεν έχουν άλλον τρόπο για να πολεμήσουν για την ανεξαρτησία της νήσου Μιντανάο. Είναι αποφασισμένοι να μην σταματήσουν πουθενά και, πράγματι, αυτή η οδύσσεια που είναι κινηματογραφημένη με άψογη τεχνική, νιώθεις ότι δεν σταματά πουθενά.
Ασφαλώς, οι ταινίες δεν είναι απόλυτες. Προσπαθούν να ζυγίσουν τις καταστάσεις, να κοιτάξουν τα θέματά τους από πολλές πλευρές και να καταγράψουν όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά τις ιστορίες τους σε συνάρτηση πάντα με την εποχή που τοποθετούνται.
Ομως το σύνθημα που βγαίνει είναι σαφές και ταιριάζει πολύ στους καιρούς μας. Γιατί αυτό που όλες αυτές οι ταινίες δηλώνουν είναι ότι όταν δεν έχεις πια να χάσεις τίποτε, τότε μπορείς να κάνεις την υπέρβαση, να ξεπεράσεις τα όριά σου και αν είναι να πεθάνεις, να πεθάνεις με το κεφάλι ψηλά.
